Atlas pustyń

Pustynie z charakterem

Pustynię definiuje to, czego jej brakuje: deszczu, cienia, ludzi. Pozostaje przestrzeń, a każda wielka pustynia układa ją na swój sposób.

Czytanie podłoża

Zanim wybierzesz kierunek, poznaj trzy terminy opisujące większość pustynnego terenu. Erg to morze piasku, falista kraina wydm, jaką zwykle sobie wyobrażamy. Reg to żwirowa równina, twarda i często płaska aż po horyzont. Hamada to goły skalisty płaskowyż, wypolerowany przez wiatr, na którym niewiele luźnego materiału pozostaje. Tylko około jednej czwartej Sahary to piasek; reszta to kamień, żwir i góry. Wiedza o tym, po jakim podłożu się poruszasz, mówi, jak szybko będziesz jechać, jak gorąco będzie na powierzchni i jak trudne mogłoby być odzyskanie pojazdu.

Same wydmy występują w rozpoznawalnych formach. Barchany to półksiężyce przemieszczające się z wiatrem. Wydmy podłużne tworzą długie, równoległe grzbiety, jak na Pustyni Simpsona w Australii. Wydmy gwiaździste, kształtowane przez wiatry z kilku kierunków, wznoszą się do najwyższych i najbardziej rzeźbiarskich form na Ziemi i to one najdramatyczniej zatrzymują cień o świcie.

Arabskie morza piasku

Rub' al Khali, czyli Pusta Ćwierć, to największa ciągła pustynia piaszczysta na świecie, rozciągająca się przez Arabię Saudyjską, Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Jemen. Wilfred Thesiger przeszedł ją dwukrotnie pod koniec lat czterdziestych XX wieku i opisał w Arabian Sands, wciąż najuczciwszej relacji o jej wymaganiach. Dziś podróżni zwykle wjeżdżają od strony oazy Liwa w Abu Zabi lub z południowego Omanu, zawsze z doświadczonymi ekipami.

W Omanie Sharqiya Sands (dawniej Wahiba Sands) oferują bardziej zwarte morze piasku w zasięgu Maskatu. Na południu Jordanii Wadi Rum to zupełnie inny rodzaj pustyni: piaskowcowe i granitowe góry wznoszące się ponad czerwonymi dolinami piasku, chronione i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2011 roku. Trasy po Wadi Rum prowadzą w dużej mierze przewodnicy z lokalnej społeczności beduińskiej, a wędrówka tam wiosną lub jesienią to jeden z najspokojniejszych sposobów, by poczuć skalę pustyni.

Północna Afryka

Erg Chebbi w Maroku, koło Merzougi, to ograniczone morze piasku z grzbietami, które o poranku pięknie się wyostrzają w świetle. Dalej na południe Erg Chigaga, do którego prowadzi szlak z M'Hamid, sprawia wrażenie bardziej pustego i wymaga więcej od pojazdów i kierowców. W Egipcie kredowe formacje Białej Pustyni oraz pasma wydm Wielkiego Morza Piaszczystego ciągną się ku oazie Siwa. W Algierii Tassili n'Ajjer kryje jeden z największych na świecie zbiorów prehistorycznej sztuki naskalnej; najlepiej zwiedzać ją z licencjonowanymi lokalnymi przewodnikami i z cierpliwością, jakiej wymagają pozwolenia.

Południowa Afryka

Namib bywa opisywana jako jedna z najstarszych pustyń na Ziemi. W Sossusvlei, w granicach Parku Narodowego Namib-Naukluft, rdzawoczerwone wydmy otaczają jasne gliniane niecki. Nieopodal Deadvlei rosną zczerniałe akacje kameldorne, które od stuleci stoją martwe, zachowane dzięki suchości. Wzdłuż Wybrzeża Szkieletów atlantycka mgła wdziera się w głąb lądu i nadaje pustyni chłodną, stonowaną paletę barw. W głębi kontynentu Kalahari formalnie jest półpustynią, sawanną z czerwonym piaskiem i trawą, która wykarmia znacznie więcej dzikiej zwierzyny, niż sugeruje jej nazwa.

Ameryka i Azja

Chile's Atacama is among the driest non-polar places on earth. Around San Pedro de Atacama, salt flats and the eroded ridges of the Valle de la Luna sit at altitude, so acclimatisation matters as much as hydration. In Mongolia, the Gobi holds Khongoryn Els, dunes known for the low hum they produce when sand slides. In California, Death Valley reaches summer temperatures that are routinely dangerous; it is a winter destination for anyone without strong reasons to go in July.

Orientacyjne okna podróżne. Zawsze należy sprawdzić aktualne warunki i zamknięcia.
PustyniaSpokojniejsze miesiąceGłówna uwaga
Rub' al KhaliOd listopada do marcaSkrajny letni upał, ogromne odległości
Wadi RumMarzec–maj, wrzesień–listopadZimne zimowe noce
Erg ChebbiOd października do kwietniaWiosenne burze piaskowe
NamibOd maja do wrześniaGodziny otwarcia bram parku ograniczają dostęp o świcie
AtacamaPrzez większość rokuWysokość n.p.m. i silne promieniowanie ultrafioletowe
GobiOd czerwca do wrześniaSilne zimowe mrozy

Fotografowanie wydm

Wydmy przyciągają niskie światło. W pierwszej i ostatniej godzinie dnia boczne światło oddziela grzbiet od zbocza, a cienie stają się fioletowe i głębokie. Późnym przedpołudniem ten sam krajobraz spłaszcza się do jednego jasnego tonu. Stanowisko warto wybrać dzień wcześniej, a dojście wykonać po ciemku trasą, która nie wpuszcza własnych śladów w kadr.

Naświetlaj pod najjaśniejszy piasek. Prześwietlenia na nasłonecznionym grzbiecie szybko się pojawiają, podczas gdy ciemny cień może pozostać ciemny bez szkody dla zdjęcia; ten kontrast jest tematem. Dłuższy obiektyw spłaszcza odległe grzbiety w warstwowe pasma, a szeroki kąt działa najlepiej, gdy na pierwszym planie jest coś realnego, na przykład zmarszczki wiatru lub pojedyncza gałązka akacji.

Piasek jest bezlitosny dla sprzętu. Zmieniaj obiektywy w pojeździe lub w dużej torbie, zabieraj gruszkę zamiast ścierki i trzymaj zapasowe baterie blisko ciała podczas chłodnych pustynnych nocy. Pytaj o zgodę przed fotografowaniem ludzi, przestrzegaj przepisów parków dotyczących dronów i nigdy nie proś kierowcy o niebezpieczny manewr dla zdjęcia.